CULTUUR EDUCATIEPROGRAMMA

NEERLANDS TROTS IN BARRE TIJDEN I EN II

Cultuureducatieplan
NEERLANDS TROTS IN BARRE TIJDEN
Over De Canon van Nederland

VOORWOORD
De Hunebedbouwers, de heimelijke liefde van een monnik in de eerste Nederlandse zin, het zwijgen van Willem van Oranje, de witte vlekken op de wereldkaart van Blaeu, het koopmanschap van Rembrandt en de levensstijl van het 18e eeuwse regentendom.
Ab Gietelink neemt met Danny van Leeuwen en zijn Theater Nomade op eigenzinnige wijze de vaderlandse geschiedenis door. Met hulp van historische beelden, attributen, gebruiksvoorwerpen en oude muziek wordt de Nederlandse historie op een eigenzinnige, luchtig humoristische en ironische wijze herschreven.
Auteur Ab Gietelink is ‘een geschiedenisfanaat’, die gepassioneerd kan vertellen over de Hollandse geschiedenis en de afgelopen 25 jaar meerdere projecten over die historie maakte en presenteerde. Hij weet met indringende verhalen, beelden en geluiden de historische verbeelding te prikkelen.

SAMENVATTING
Het cultuureducatieplan 1 en 2.
Het is de bedoeling om scholen en leerlingen in 2 voorstellingsprojecten gespreid over 2 jaar intensief kennis te laten maken met de gehele ‘Canon van Nederland’. Hiervoor zullen speciaal twee cultuureducatieve voorstellingen van ieder 25 vensters en begeleidende educatieve lezingen en lesmateriaal worden ontwikkeld.

Het cultuureducatieplan voor 1 voorstellingsproject bestaat uit de volgende onderdelen:
In de Voorbereiding
1. Lesbrief voor docent
2. Boek met overzicht 2 x 25 Canonvensters
3. Folder/programma voor iedere leerling met overzicht canononderwerpen
Op de Voorstellingsdag
4. Inleidende lezing met lichtbeelden (30 min)
5. Voorstelling op basis van de 25 vensters (75 min)
6. Expositie met historische boeken

CULTUUR EDUCATIEPLAN VOOR SCHOLEN PER ONDERDEEL
Doelgroep
De scholentournee is bedoeld voor hogere klassen middelbaar onderwijs.
Wij denken aan een doelgroep van 4 en 5 HAVO en 4, 5 en 6 VWO.
Wij zijn ons bewust van het feit dat de commissie Oostrom haar Canonprogramma heeft ontwikkeld met het oog op hogere klassen basisonderwijs en lagere klassen middelbaar onderwijs. Het ontwikkelingsniveau van die groep achten wij te beperkt om onze voorstellingen op waarde te kunnen waarderen.
De praktijk wijst uit dat artistieke werken vruchtbaarder worden ontvangen wanneer er meer kennis, inzicht en levenservaring bij leerlingen aanwezig is. Daarom kiezen wij nadrukkelijk voor een wat oudere doelgroep. Zelfs voor deze oudere leerlingen is historische voorkennis van de Canononderdelen onontbeerlijk en is iedere extra voorbereiding in of buiten school zinvol.

Voorbereiding
Voor een jongere met meer kennis en passie voor historie leeft een historische voorstelling meer dan voor iemand die nauwelijks begrip van geschiedenis heeft. Kennis maakt iemand tot ‘ingewijde’ en daarmee enthousiaster ontvanger van historisch cultuurgoed. Of het nu gaat over de beleving van een boek, een museum, een film of een voorstelling. Men wordt makkelijker en enthousiaster deelgenoot.

Daarom is het verwerven van feitenkennis en bestudering van materiaal vooraf belangrijk. Wij stellen voorafgaand aan de voorstellingsdag de volgende materialen beschikbaar:
1. Lesbrief voor docent
Wij verzenden naar iedere deelnemende klas een lesbrief met daarin de 25 vensters als lesstof, waarmee de docent zijn leerlingen wegwijs kan maken met de vaderlandse geschiedenis, dan wel hun kennis nog een keer kan ‘opfrissen’.

2. Programmaboek met overzicht 2 x 25 canonvensters
Het door ons ontwikkelde programmaboek met een beschrijving van de ‘vensters’ en illustraties, alsmede de voorstellingstekst en de achtergrond van de groep en maakproces. Deze kan men zien als een uitbreiding van de lesbrief. Wij verwijzen hierbij naar de reeks van programmaboeken, die wij de afgelopen jaren uitbrachten

3. Folder/programma
Wij hebben een programmakaart voor iedere leerling met daarin een overzicht van de 25 canononderwerpen, die hij tijdens de inleiding en tijdens de voorstelling als ‘historische routekaart’ bij de hand kan houden.

Programma op de voorstellingslocatie

4. Inleidende lezing met lichtbeelden (45 min)
De reden voor de ontwikkeling van de Canon door de commissie Oostrom, maar ook van het Nationaal Historisch Museum is dat de meeste Nederlandse leerlingen een zeer beperkte kennis en overzicht van de vaderlandse geschiedenis hebben. Geldt dat overigens ook niet voor hun ouders?
Om maximaal vrucht te kunnen plukken van de educatieve kracht van de voorstelling is een ‘inleiding in de vaderlandse geschiedenis’ aan de hand van de Canon fundamenteel. Pas vanuit die basiskennis en herkenning krijgt men oog voor de meer subtiele aspecten, commentaren en wendingen in de voorstelling. Passie voor geschiedenis heeft op alle niveaus te maken met het ‘feest van de herkenning’. Iemand die nooit van Erasmus gehoord heeft, zal ook geen interesse kunnen opbrengen voor een authentiek stukje tekst uit de ‘Lof der Zotheid’.
Wij achten het belangrijk dat jongeren met een minimale bodem van kennis en inzicht de voorstelling ingaan. Zodoende een inleidende lezing waarin de vensters systematisch met lichtbeelden worden doorgenomen.
Door wie kan die lezing het beste worden gegeven?
In feite zou de lezing ook door een geschiedenisleraar of een ingehuurde docent kunnen worden gepresenteerd. Maar de passie en persoonlijke betrokkenheid van een docent- kunstenaar is voor leerlingen een meerwaarde.

5. Voorstelling ‘Neerlands Trots in Barre Tijden 1. (75 min)
De voorstelling is een multidisciplinaire verwerking van de volgende 25 canonvensters. Hieronder een overzicht van de eerste 25 vensters tot aam de moderne tijd, die wij dateren eind 18e eeuw.
De tweede reeks vensters behandelt het moderne Nederland vanaf de Franse revolutie en de Patriotten tot aan de gasbel en de Europese unie.

De Canon van Nederland, Deel 1
1 Hunebedden 3000 v Chr Vroege landbouwers
2 De Romeinse Limes 47 - ca. 400 Op de grens van de Romeinse wereld
3 Willibrord 658 - 739 Verbreiding van het Christendom
4 Karel de Grote 742 - 814 Keizer van het avondland
5 Hebban olla Vogala ca. 1100 Het Nederlands op schrift
6 Floris V 1254 - 1296 Een Hollandse graaf en de edelen
7 De Hanze 1356 - 1450 Handelssteden in de Lage Landen
8. Boekdrukkunst 1450 Revolutie in reproductie
8 Erasmus 1466 - 1536 Een internationaal humanist
9 Karel V 1500 - 1558 De Nederlanden bestuurlijke eenheid
10 De Beeldenstorm 1566 Godsdienststrijd
11 Willem van Oranje 1533 - 1584 Van rebelse edelman
tot 'vader des vaderlands'
12 De Republiek 1588 - 1795 Een staatkundig unicum
13 De VOC 1602 - 1799 Overzeese expansie
14 De Beemster 1612 Nederland en het water
15 De Grachtengordel 1613 - 1662 Stadsuitbreidingen in de 17e eeuw
16 Hugo de Groot 1583 - 1645 Pionier van het moderne volkenrecht
17 De Statenbijbel 1637 Het boek der boeken
18 Rembrandt 1606 - 1669 De grote schilders
19 De Atlas Major van Blaeu 1662 De wereld in kaart
20 Michiel de Ruyter 1607-1676 Zeehelden: Macht van de Republiek
21 Christiaan Huygens 1629-1695 Wetenschap in de Gouden Eeuw
22 Spinoza 1632 - 1677 Op zoek naar de waarheid
23 Slavernij . 1637 - 1863 Mensenhandel en gedwongen arbeid In de Nieuwe Wereld
24 Buitenhuizen 17e en 18e Rijk wonen buiten de stad
25 Eise Eisinga 1744 - 1828 De Verlichting in Nederland

Extra elementen op de voorstellingslocatie
6. Expositie
Theater Nomade richt in haar eigen traditie ook in dit project een kleine documentatie-expositie met historische boeken en geschriften in. Deze documentatietafel trekt vooraf en in de pauze altijd veel belangstelling.
7. Erfgoedlocatie.
De voorstellingen vinden een aantal keren op erfgoed locaties plaats. Deze erfgoedlocaties vertegenwoordigen meestal fenomenen uit de vaderlandse geschiedenis en zijn geregeld te verbinden met de vensters.

Presentatie
8. Publieksvoorstellingen
In het najaar van 2009 zal er op een aantal monumentale locaties in Nederland een serie van 35 voorstellingen op 20 locaties worden gegeven, Merendeels zullen ze worden gepresenteerd door schouwburgen.
Deze voorstellingen zijn tevens toegankelijk voor schoolgroepen en gezien onze ervaring en netwerk komen die ook. Het is de bedoeling dat cultuureducatiekoepels in het najaar 2009 komen kijken en voor een volgende tournee voorstellingen bestellen.

9. Scholentournee en subsidiebijdrage
Het is de bedoeling een tweede ‘scholentournee’ in de winter van 2010 uit te voeren. Scholentournees denken wij te verkopen via de cultuureducatiekoepels. Wij hebben hiervoor contact met impresario de Teerstoof uit Schiedam.

Wij denken aan de presentatie 50 voorstellingen (gedeeltelijk 2 voorstellingen op 1 dag) met gemiddeld 100 leerlingen ofwel 5000 leerlingen.
Gezien de € 50.000,- bijdrage betekent dat een fondsbijdrage van € 1000 per educatieve voorstelling met educatief pakket.
Dat komt neer op € 10,- per leerling.

10. Onze deskundigheid
Theater Nomade heeft de afgelopen jaren educatieplannen gepresenteerd. Max Havelaar 2007 en Gijsbreght 2008 werden aangeboden via onze partners bij schouwburgen en participerende culturele instellingen.
Bij het nieuwe educatieplan zullen de volgende personen een rol spelen

a. Ab Gietelink (Auteur en regisseur) studeerde Filosofie. Hij heeft een 1e graads lesbevoegdheid. Naast zijn voorstellingen geeft hij onregelmatig lezingen en lessen (Zie CV)
b. Munda de la Marre was jarenlang dramadocente en regisseur voor
kleine projecten regisseur.
c. Contacten bestaan met Cees Hageman (Erfgoed Nederland) en docenten, die wij zullen betrekken bij het maak en presentatieproces
d. Deborah Lens (impresario) van de Teerstoof heeft zich bereid verklaard de voorstelling aan te bieden

Tenslotte, het Fonds
Bijgaand programma heeft zich mede gevormd op basis van eisen en gesprekken met het Fonds Cultuurparticipatie. De scholentournee deel 1 en het gehele project deel 2 zijn absoluut afhankelijk van haar participatie. Het niet of onvoldoende toekennen betekent dat het canonproject geen doorgang kan vinden.